Page 7 - Naš blagosloveni prijatelj
P. 7

koji bi više-manje „odgovarao onome što bi   iranski jezici koji se svrstavaju u četiri gru pe:
         najveći broj lingvista odredio kao postoj-  1. u jugozapadnu grupu spadaju mo derni
         binu Indoevropljana. Oko 2500 go dina p.   persijski (farsi), dari (u severozapad nom
         n. e. ta se zona protezala između Urala i   Avganistanu), tadžički (u Tadžikista nu i
         reke Loare, i od Severnog mora do Balka-  drugim srednjoazijskim republikama), lor-
         na.”  Ova patrijarhalna kultura, pre ma Ma-  ski i bahtijarski (u jugozapadnom Iranu) i
            1
         riji Gimbutas, uništila je prethodnu kultu-  tatski; 2. severozapadna grupa obuhvata
         ru koja je bila matrijarhalna i miro ljubiva.   kurdski (govori se u Kurdistanu) i baluči
                                                (u jugozapadnom Pakistanu); 3. Jugoisto-
                    Iranska grupa               čna grupa obuhvata paštu (u Avganistanu
                                                i severozapadnom Pakistanu) i otprilike
            Ova jezička grupa pripada „jednoj od   deset pamirskih jeizika (u istočnom Tadži-
         glavnih grana indoevropskog jezičkog   kistanu i susednim delovima Avganistana
         stabla, koja sa sanskritskim ogrankom u   i Kini); 4. U severoistočnu grupu spadaju
         In diji čini grupu indo-iranskih (arijskih)   osetski kojim govore Oseti na centralnom
         jezika.”  Jezicima ove grupe govori oko   Kavkazu i jagnobski kojim se ranije govo-
                2
         95.000.000 ljudi koji su naseljeni uglav-  rilo samo u jednoj dolini Pamira.” Naj-
                                                                                6
         nom u Iranu, Avganistanu, Pakistanu i de-  važniji jezik iranske grupe je moderni
         lovima centralne Azije. Najstariji iranski   persijski (farsi) koji je zvanični jezik Islam-
         jezici o kojima uopšte postoji neka infor-  ske Republike Iran. Gotovo svi jezici ove
         macija su avestanski (jezik na kome je pi-  grupe pišu se u adaptaciji arapskog pi-
         sana Avesta, sveta knjiga zoroastrijske re-  sma, odnosno alfabeta.
         ligije; Avesta datira verovatno iz perioda
         od VII do V veka p. n. e., dok je pre toga,      Iranski identitet
         najverovatnije, prenošena usmeno; ovaj je-
         zik se i dalje koristi u liturgijskom jeziku   Iranski  identitet  predstavlja  kolektiv-
         zoroastrizma ) i staropersijski (koji je op-  no osećanje iranskih naroda o pripadnosti
                     3
         stao u inskripcijama iz doba Ahemenida,   istorijskim zemljama Irana. Osećaj identi-
         kraljeva koji su vladali starom Persijom   teta, definisan i istorijski i teritorijalno, raz-
         od 6. do 4. veka p. n. e). Ova dva jezika čine   vio se iz zajedničkog istorijskog iskustva i
         najstariju fazu u razvoju ove jezičke gru-  kulturne tradicije među narodima koji su
         pe. Srednja faza u razvoju je pahlavi ili   živeli na iranskoj zemlji (Iranzamin), i uče-
         srednjepersijski koji datira od 3. do 4. ve-  stvovali  u  stvaranju  iranske  mitologije  i
         ka n. e.  Jezici koji su u ovom periodu op-  legendi, kao i tokom njegove istorije. On
               4
         stali u pisanoj formi su parćanski, srednje-  se još definiše i čini prepoznatljivim po-
         persijski, hvarazmi, sogdijanski i saka.    vlačenjem granica između Iranaca (unu-
                                             5
         Poslednju fazu u razvoju čine moderni   tar grupe) i „ostalih” (van grupa), npr. Ira-
                                                na u odnosu na Aneran (sasanidski pojam),
         1   Isto str. 176.                     Irana u odnosu na Turan (mitski i istorijski
         2   Mala enciklopedija Prosveta, Beograd, Prosveta, 1986,   pojam, kasnije zemlje turskog naroda), Irana
           str. 911, tom 1.                     u odnosu na Rum (mitski i faktički pojmo-
         3   Upor.  www.infoplease.com/ceb/society/a0858809.   vi primenjivani na Grčku, Rim, Vizan  tiju i
           html str. 1                          Osmansko carstvo), Adžam (prvenstveno
         4   Upor. Mala enciklopedija Prosveta, Beograd, Prosveta,   Persijance) u odnosu na Arape, Tadžike/Ta-
           1986 str.911 tom 1
         5   www.infoplease.com/ceb/society/a0858809.html   6   Enciklopedija Britanika, knjiga 3, „Narodna knjiga”,
           str. 1                                 „Politika”, 2005, str. 160

         6                          Narodi i etNi^ke grupe iraNa
   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11   12